خانه / پزشکی / غده هیپوفیز چیست ؟؟

غده هیپوفیز چیست ؟؟

غدهٔ زیرمغزی یا هیپوفیز (به انگلیسی: Pituitary gland) یک غدهٔ درون‌ریز و احتمالاً مهمترین غده درون‌ریز بدن است.

غده زیرمغزی غدهٔ درون‌ریز گرد کوچکی است که در زیر مغز قرار دارد و در تمام مهره‌داران جمجمه‌دار به کف بطن سوم مغز متصل است.

 

هیپوفیز دارای دو بخش است:

1- بخش قدامی یا پیشین که بزرگ تر بوده و ساختمان غده‌ای دارد که آدنو هیپوفیز نامیده می‌شود.

2- بخش خلفی یا پسین که به هیپوتالاموس مربوط است و نورو هیپوفیز نامیده می‌شود.

هیپوفیز پیشین، دارای سه نوع سلول ترشحی به نام‌های اسیدوفیل، بازوفیل و کروموفوب می‌باشد. گروه اول با رنگ‌های اسیدی مانند ائوزین رنگ می‌گیرند. گروه دوم رنگ‌های قلیایی را به خود جذب می‌کنند و کروموفوب‌ها هیچ کدام از این دو نوع رنگ را به خود نمی‌گیرند.

سلول‌های اسیدوفیل، هورمون‌های رشد و پرولاکتین را می‌سازند.
سلول‌های بازوفیل، سازنده هورمون‌های محرک فولیکولی(FSH)، لوتئینی(LH)، تیروئید و بخش قشری غدد فوق‌کلیوی هستند.

 

هورمون های غده هیپوفیز

پرولاکتین

باعث تحریک تولید شیر در سینه پس از تولد نوزاد می شود. پرولاکتین بر روی میزان هورمون های جنسی از تخمدان در زنان و بیضه در مردان و همچنین باروری تاثیر می گذارد.

هورمون رشد (GH)

این هورمون محرک رشد در کودک است و در حفظ سلامت و آسایش بدن در بزرگسالان نقش مهمی بازی  می کند. در افراد بالغ هورمون رشد برای حفظ توده ی عضلانی و استخوانی دارای اهمیت است. این هورمون بر روی توضیع چربی در بدن نیز تاثیر می گذارد.

آدرنوکورتیکوتروپین (ACTH)

این هورمون باعث تحریک تولید کورتیزول بوسیله ی غدد فوق کلیوی می شود- غدد کوچکی که بر روی کلیه ها قرار دارند. کورتیزول هورمون استرس است که در امر بقا نقشی حیاتی دارد. کورتیزول به حفظ میزان فشار و گلوکز خون کمک می کند. هنگامی که تحت فشار قرار داریم بویژه پس از بیماری و جراحت به میزان بسیار تولید می شود.

هورمون محرک تیروئید (TSH)

هورمون محرک تیروئید(TSH) غدد تیروئید را برای تولید هورمون تیروئید تحریک می کند. هورمون تیروئید باعث تنظیم سوخت و ساز بدن، تعادل انرژی، رشد و فعالیت سیستم عصبی می شود.

هورمون لوتئینه کننده (LH)

هورمون LH باعث تحریک تولید تستوسترون در مردان و تخمک گذاری در زنان می شود.

هورمون تحریک کننده فولیکول (FSH)

هورمون FSH تولید اسپرم در مردان را افزایش می دهد و تخمدان ها را در زنان برای تولید استروژن و رشد تخمک تحریک می کند. کارکرد LH و FSH با یکدیگر باعث عملکرد عادی تخمدان ها و بیضه ها می شود.

اختلالات غده هیپوفیزاختلالات ترشح

اختلالات این غده با توجه به گسترده بودن هورمون‌هایش موجب بیماری‌های مختلفی می‌شود، مثلاً افزایش هورمون رشد در کودکی موجب ژیگانتیسم، در بزرگسالی موجب آکرومگالی، کمبود هورمون رشد در کودکی موجب کوتولگی (نانیسم) می‌شود. افزایش ترشح پرولاکتین در زنان موجب ناباروری و آمنوره و در مردان موجب ژنیکوماستی، کاهش هورمون هورمون محرکه تیروئید موجب هیپوتیروئیدی و کمبود هورمون ضدادراری موجب دیابت بی‌مزه می‌شود

1- کوتولگى

کوتولگى هنگامى بروز مى‌کند که غده هیپوفیز قادر به تولید کافى هورمون رشد در دوران کودکى نباشد. این مسئله باعث تأخیر در رشد یا کوتولگى مى‌شود. تکامل جنسى نیز معمولا به تاخیر مى‌افتد.
این اختلال نسبتاً نادر است و سوءتغذیه و بیمارى‌هاى مادرزادى قلبی از علل شایع‌تر توقف رشد هستند.
اگر کودک شما از میزان رشد پیش‌بینى شده در جدول راهنماى رشد برخوردار نباشد، پزشک علاوه بر بررسى علل شایع‌تر، میزان هورمون رشد خون کودک را اندازه‌گیرى خواهد کرد.
در صورت کشف زودرس کوتولگى هیپوفیزى، می توان آن را با تزریق هورمون رشد درمان کرد.

2- غول پیکرى

غول پیکرى هنگامى بروز مى‌کند که هیپوفیز در دوران کودکى مقدار بسیار زیادى هورمون رشد ترشح کند. در نتیجه تمامی قسمت‌هاى بدن براى رشد، بیش از حد تحریک مى‌شوند.
علت شایع تولید بیش از حد هورمون رشد، غده هیپوفیز است که باعث رشد و تکامل بسیار زیاد و سریع کودک و نوجوان مى‌شود. در اینجا نیز ممکن است تکامل جنسى به تأخیر بیفتد.
تومورهاى هیپوفیز معمولا با پرتودرمانى براى مهار بازده هورمونی، معالجه مى‌شوند.

3- درشت انتهایى (آکرومگالى)

درشت انتهایى هنگامى بروز مى‌کند که تولید بیش از حد هورمون رشد بعد از دوران بلوغ ظاهر گردد. طول قدی از این عارضه متأثر نمى‌شود، زیرا رشد عمودى در پایان نوجوانى متوقف مى‌شود.
در عوض شایع‌ترین نشانه‌های آکرومگالی، بزرگى دست و پا، موى اضافى بدن و رشد بیش از حد فک و سایر قسمت‌هاى صورت است.
خستگی، عرق ریزی زیاد، التهاب مفصلی، و خشکى عمومى مفاصل نیز شایع هستند.
در اینجا نیز علت شایع تولید هورمون رشد اضافی، تومور هیپوفیز است که با برداشتن از طریق جراحى یا پرتو درمانى معالجه مى‌شود.

4- دیابت بى‌مزه

دیابت بى‌مزه هنگامى بروز مى‌کند که هیپوفیز مقدار بسیار کمى هورمون آنتى‌دیورتیک تولید نماید. علت این عارضه اغلب صدمات مغزى است.
هورمون آنتى‌دیورتیک روى کلیه‌ها تأثیر کرده و آب بدن را حفظ مى‌کند.
اگر تولید این هورمون خیلى ناچیز باشد، کلیه‌ها قادر به باز جذب آب نخواهند بود و در نتیجه تولید ادرار زیاد خواهد شد. این مسئله به‌نوبه‌ی خود ایجاد عطش سیرى‌ناپذیر خواهد کرد.
درمان شامل داروهاى خوراکى و بوییدنى (از راه بینی) است که تولید ادرار را مهار مى‌کنند.
هنگامى که دیابت بى‌مزه در اثر تومور هیپوفیز ایجاد مى‌شود، برداشتن تومور از طریق جراحى اغلب مۆثر است.

تومور هیپوفیز

رایج ترین اختلال غده هیپوفیز ، تومور غده هیپوفیز است. به توده هایی که به صورت غیر عادی در غده هیپوفیز تشکیل می شوند، تومور هیپوفیز گفته می شود. این تومورها موجب تولید بیش از حد برخی هورمون ها می شوند. خوشبختانه اکثر تومورهای هیپوفیز غیر سرطانی است، به این معنا که این توده ها به بافت های اطراف خود و سایر نقاط مغز منتشر نمی شود.

 

تومورهای غده هیپوفیز معمولاً تا زمانی که علائم ظهور نکنند تشخیص داده نمی‌شوند. شایع‌ترین علائم عبارتند از:

  • سردرد
  • مشکلات بینایی که به راحتی نمی‌توان دلیل آن را یافت
  • تغییرات دوره قاعدگی
  • نوسانات خُلقی یا تغییرات رفتاری
  • اختلال در نعوظ
  • تغییرات وزن

دیگر علائم عبارتند از:

  • ترشح شیر از پستان در زنانی که هنوز بارداری را تجربه نکرده‌اند
  • تشدید یا توقف رشد در کودکان و نوجوانان
  • رشد دست‌ها، پاها و پیشانی و فک در بزرگ‌سالان
  • بزرگ شدن گردی صورت و ایجاد قوز یا برآمدگی بین شانه‌ها
  • احساس خستگی شدید

آزمایشاتی که پزشک برای تشخیص تومور هیپوفیز تجویز می کند عبارتند از:

  • آزمایش خون و آزمایش ادرار
  • انجام عکسبرداری از سر
  • تست بینایی

درمان تومور غده هیپوفیز به عوامل بسیاری بستگی دارد. ازجمله:

  • محل تومور
  • اینکه آیا تومور مقدار بیش از حدی از هورمون خاصی تولید می‌کند
  • حال عمومی بیمار و اولویت راجع به گزینه‌های درمانی بالقوه

به دلیل اینکه تومور غده هیپوفیز می‌تواند روی بسیاری از سیستم‌ها و اندام‌های مختلف بدن تأثیر بگذارد، برای هر شخص پزشکانی با تخصص‌های مختلف با هم کار می‌کنند تا یک طرح درمانی کارآمد برای او فراهم کنند.

درباره ی hz73

همچنین ببینید

دیابت چیست؟؟ آیا درمانی دارد؟؟

دیابت چیست؟؟ آیا درمانی دارد؟؟

دیابت چیست؟؟ آیا درمانی دارد؟؟ دیابت یا بیماری قند (یا Diabetes Mellitus), یک اختلال سوخت …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *